یک با یک برابر نیست

درود و عرض ارادت به همه ی دوستان ...بازهم  به سه گانه ها(سه تایی، سه سر،سه قلو و کلن سه) علاقمند شدم.

این بار:

         خودم

              فروغ

                            تو

۱

- گفتم : بازی

- گفتی : نه

اما دویدی ، بدون اینکه به پشت سر نگاه کنی !

 حالا درست وسط میدان آزادی ایستادی !!

نگاه کن ، من نیستم !!!

(۸۹-۱۲-۰۳)

۲

یک شعر از- فروغ-  به چندین و چند مناسبت ...نپرس چی و چرا؟

...

یک پنجره برای دیدن

یک پنجره برای شنیدن

یک پنجره که مثل حلقه ی چاهی

در انتهای خود به قلب زمین می رسد

و باز می شود به سوی وسعت این مهربانی

                                 مکرر آبی رنگ

یک پنجره که دست های کوچک تنهایی را

از بخشش شبانه ی عطر ستاره های کریم

                                   سر شار می کند

و می شود از آن جا

خورشید را به غربت گل های شمعدانی مهمان کرد

یک پنجره برای من کافیست

                           من از دیار عروسک ها می آیم          

                          از زیر سایه های درختان کاغذی  

                                        در باغِ یک کتاب مصور

از فصل های خشک تجربه های عقیم دوستی و عشق

                            در کوچه های خاکی معصومیت

                از سال های رشد حروف پریده رنگ الفبا 

                     در پشت میزهای مدرسه ی مسلول

                           از لحظه ای که بچه ها توانستند

                    بر روی تخته حرف "سنگ" را بنویسند

 و سارهای سراسیمه از درخت کهن سال پر زدند.

من از میان ریشه های گیاهان گوشت خوار می آیم

و مغز من هنوز

لبریز از صدای وحشت پروانه ایست که او را

در دفتری به سنجاقی

مصلوب کرده بودند.

وقتی که اعتماد من از ریسمان سست عدالت آویزان بود

                                                       و در تمام شهر

                         قلب چراغ های مرا تکه تکه می کردند

                   وقتی که چشم های کودکانه ی عشق مرا

                       با دستمال تیره ی قانون می بستند

                            و از شقیقه های مضطرب آرزوی من

                            فواره های خون به بیرون می پاشید

                                          وقتی که زندگی من دیگر

چیزی نبود، هیچ چیز، به جز تیک تاک ساعت دیواری

                                       دریافتم، باید، باید، باید

                                    دیوانه وار دوست بدارم

یک پنجره برای من کافیست

یک پنجره به لحظه ی آگاهی و نگاه و سکوت

اکنون نهال گردو

آنقدر قد کشیده که دیوار را برای برگ های جوانش

معنی کند

از آینه بپرس

نام نجات دهنده ات را

آیا زمین که زیر پای تو می لرزد

تنها تر از تو نیست؟

پیغمبران، رسالت ویرانی را

با خود به قرن ما آوردند

این انفجار های پیاپی،

و ابرهای مسموم،

آیا طنین آیه های مقدس هستند؟

                            ای دوست،ای برادر، ای هم خون

                                                   وقتی به ماه رسیدی

                                    تاریخ قتل عام گل ها را بنویس.

همیشه خواب ها

از ارتفاع ساده لوحی خود پرت می شوند و می میرند

من شبدر چهار پری را می بویم

که روی گور مفاهیم کهنه روییده است

آیا زنی که در کفنِ انتظار و عصمت خود خاک شدِ، جوانیِ من بود؟

آیا دوباره من از پله های کنجکاوی خود بالا خواهم رفت

تا به خدای خوب، که در پشت بام خانه قدم می زند سلام کنم؟

حس می کنم که وقت گذشته است

حس می کنم که "لحظه"، سهم من از برگ های تاریخ است

حس می کنم که میز فاصله ی کاذبی ست در میان گیسوان من

و دست های این غریبه ی غمگین

حرفی به من بزن

آیا کسی که مهربانیِ یک جسم زنده را به تو می بخشد

جز درک حس زنده بودن از تو چه می خواهد؟

                                                            حرفی به من بزن

                                                         من در پناه پنجره ام

                                                          با آفتاب رابطه دارم

(فروغ فرخزاد/ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد/پنجره)

۳

 بادام های تلخ شکوفه می زنند

در میان افکار سنتی

و مثل فیمنیست های لاله زار

عریانی خاطره را تکرار می کنند

                       فاصله سنگین تر می شود

                               باغبان رخوت انگیز تر

                                   و من به تو نزدیکتر

                                                         با چند قرص دیازپام

از زهدان مادرم همین گونه به دنیا آمدم

در میان آدم های سنتی

خواب از سرم می پرد

دلم به حال نازی های خیابان ولیعصر می سوزد

آن ها که روز ها و ساعت ها

عشقشان را در آغوش هیتلر خواباندند

طنین فریاد های مقدس شان برسر آزادی آوار می شود

بادام های تلخ گرد افشانی نمی کنند

درخت نر آنارشیست می شود

آنارشیست ها از ریشه بهم گره خورده اند

مثل فاحشه های لاله زار باید عاشق چیزی باشی

من چیزی ندارم

                      به جز چند شکوفه ی بادام تلخ

          که جغرافیای خاطره ای را تکرار می کنند

                                       که با خود برده ای

شانه های من منتظرند

مثل سه شنبه ی خیابان مهرداد

                                            (۸۹-۱۲-۰۳)             

(این عنوان برگرفته از سرمقاله شماره ششم نشریه "یک با یک برابر نیست" ، به قلم اورامان یوسفی)

درود بر خاک وطنم و روشن باد اندیشه ی مردمم.

هنوز تا رسیدن به آنچه که به آن می اندیشم فاصله ی زیادی دارم و همین فاصله عذر من برای وقفه در به روز رسانی است . از طرفی مشغله های همیشگی زندگی و دانشگاه و ... میان من و تمام دوستانی که دوستشان دارم و شاید تنها فرجه ی باهم بودنمان همین وبلاگ نویسی هاست ، فاصله ای مضاعف انداخته است . امیدوارم انعکاس گرمای وجودتان و مهرورزی بی پایانتان باعث شود تا این فاصله ها به چشم نیاید.

موضوعات زیادی در ذهنم وول می خورد که دوست دارم در ارتباط با آن ها بنویسم و با هم در موردشان بحث کنیم. اما از آن جا که ذهنیتم تحت تاثیر ذهنیت جامعه دچار تشویش و سرگردانیست، ترجیح می دهم به مسائلی بپردازم که به ثبات و آرامش خودم بینجامد.

دیدن فیلم موسای پیامبر و بعضی دیالوگ های این فیلم باعث شد تا تصمیم به نوشتن این مقاله کوتاه بگیرم که البته در جهت همین مقدمه کوتاهیست که در عرایضم خواندید. (یعنی هم موضوع روز است،هم مقدمه ای برای یادداشت های بعدی و هم اعلام بودن)با دیالوگی از موسا شروع می کنم که می گفت:

کسی انسان ها را وادار نمی کند تا امید و ایمان و عشق به زندگی را از آن ها بگیرد فقط به این دلیل که عقاید دیگری دارند.اگر خدایی باشد مسلمن خاستار چنین چیزی نیست. خداوند بشر را آزاد خلق کرد،بشر بردگی را به وجود آورد. پس خاستن آزادی خیانت نیست.

.

.

.

فقط سکوت به هیچ تفسیری نیاز نیست ...

.

.

.

بشر از دیرباز برای شناختن محیط پیرامونش تلاش کرده است . محیطی که او را غرق در شگفتی ها ی طبیعت کرد و در نهایت معطوف به نیروی ما فوق بشر. نیرویی که می توانست  جوهر هر چیزی باشد . در واقع سیر پیشرفت و شکل گیری جهان بینی انسان از جادو و افسانه و اسطوره به سمت فلسفه گام بر می داشت . انسان به کمک فلسفه به راه و رسم چگونه اندیشیدن و همین طور بسیاری از قوانین طبیعت پی برد. در این جا نه قصد دارم خاستگاه این سیر تکاملی را بررسی کنم و نه وارد مباحث فلسفی شوم ، بلکه فقط قصد دارم احساس نیازی را بیان کنم که شاید دغدغه ی خیلی هاست . سخن کوتاه، انسان پس از شناخت طبیعت و قوانین حاکم بر آن در مقابل یک پرسش بنیادین قرار گرفت که تمام دانشش را به چالش می کشید تا جایی که حتی به وجود خداوند نیز شک کرد. در این پرسش انسان متفکر از خود پرسید:

من به عنوان کسی که توانسته ام قوانین حاکم بر طبیعت را شناسایی کنم چرا در شناخت قوانین حاکم بر خودم نا امید و نا توان باشم؟

.

.

.

در واقع این بار به دنبال یافتن نجات دهنده نبود بلکه خود را نجات دهنده یافته بود!!!

این جدی ترین آغاز در راه خودشناسی است.

.

.

.

به دیالوگی از فیلم بر می گردیم . جایی که موسا خطاب به قوم خود ، درباره نجات دهندشان می گوید:

او با شمشیر قوم خود را نجات نخواهد داد، پایه های حکومت نباید با خون محکم شوند.

.

.

.

و من از موسا می پرسم: اگر شمشیر ندارد پس سلاحش چیست؟

.

.

.

در واقع تا این جا جز بیان حرف هایی تکراری که بارها خوانده یا شنیده اید چیزی به چشم نمی خورد. حرف هایی نظیر:

"در خداشناسی اصل اول خود شناسی است"

"هرکس خودش را شناخت به راستی پروردگارش را شناخته است"

" برای تغییر جهان باید اول جهان را بشناسیم و برای شناختن جهان باید اول خودمان را بشناسیم زیرا خاستگاه و حدود این شناخت در وجود ماست"

این آغاز پرسش های انقلابی بشر بود که برای رسیدن به آن هزینه های زیادی پرداخت کرده و می کند . انسان منقلب شد و این انقلاب از درون فرد به اجتماع کشیده شد و به دلیل عدم آگاهی از آنچه به دنبال آن می گردد و همچنین مسیر رسیدن به اهدافش ، به وفور با شکست و پرداخت هزینه هایی گزاف مواجه شده است . هزینه ای برابر با از دست دادن خیل عظیمی از هم نوعانش .

با یک پرسش ادامه می دهم که به هدفم از نگارش این مقاله نزدیک تر است...در واقع باید منظور از این خودشناسی را بررسی کرد.

به نظر شما منظور از خودشناسی چیست؟

برای پاسخ به این پرسش می توان دو نوع پاسخ داد، یکی مربوط به فردیت انسان و دیگری مربوط به اجتماع انسان ها. در پاسخ اول ما با پرسش هایی نظیر، چگونه می اندیشم؟چگونه فکر می کنم؟چگونه رفتار می کنم؟ و... مواجه می شویم که پاسخ به آن ها ما را در اثبات هویت فردی ما ن یاری می کند. در واقع ما وجود "خود" مان را اثبات می کنیم. اما در نوع دوم ما به دنبال شناخت هویت انسانی – اجتماعی خود هستیم . هویتی که پشتوانه آن تمام دست آورد های بشر در طول تاریخ است . هویتی که اگر در بازشناسی  و بازنگری آن تلاشی انجام ندهیم بازهم با همان هزینه های گزاف مواجه می شویم . هزینه ای که شاید تکرار تاریخ و از دست دادن زمان و تلف کردن و بیهوده گذراندن عمر کمترینش باشد. بنابرین در برخورد با انقلاب چه از جنس فردی و چه از جنس انقلاب های اجتماعی بزرگترین ابزار آگاهی انسان هاست.

البته برای آن ها که هنوز قانع نشده اند و شاید بپرسند خب که چی ؟ چرا باید این کار را انجام داد؟ ساده تر از این نمی توانم پاسخ دهم که همه ی علوم بر علم انسان استوار است. در واقع مطالعه ی علم انسان، علم طبیعت انسانی، مطالعه ی بنیاد تمام شناخت انسان است.

و در آخر:

"سوختن نیست فقط چاره ی کار

باید ساخت

مادرم می گوید،با همه باید ساخت

اما ذهن من معتقد است،همه را باید ساخت"

واژه ها را که می خوانم تصویر تو را غربال می کنم که درشتی کلامم در آراستگی چهره ی تو محو شود.

حق با توست! به آینه که نگاه می کنم چیزی نیستم جز همان چیزی که بوده ام.گمان می کنم برای تو می نویسم،خطاب به تو. تو که می خوانی دیگری را در آن می بینی...انعکاس تصاویری مبهم شبیه

پ

ا

ز

ل

ی

که هیچ وقت پازل نبوده ... حتی مداد سیاه با آن همه سیاهیش می داند در میان دستان من که می رقصد نام تو را از خود بی خود شود خرت خرت در تراش روی میز...

"...عشق ما نیاز مند رهایی است

                            نه تصاحب

                      نیازمند ایثار است

                           نه انجام وظیفه..." 

                                                            شاملو

و من بودا را دیدم در جایی نزدیک محله ارمنی ها تابلوی "خوش آمدید" به دست گرفته بود، در حالی که ناقوس کلیسا را نشان می داد می گفت:

"بگیرش رفیق،اینو واسه آتشکده تو آوردم...بگیرش"

در چهارشنبه های خاکستری خیابان مهرداد را آذین بسته بود تا میهمان سرزده غافلگیرش نکند.احساسش را فقط من می فهمم...

"...این همه پیچ

           این همه گذر

                این همه چراغ  

                       این همه علامت

                   و همچنان استواری به وفادار ماندن به راهم

                                                    خودم

                                                             هدفم

                                                                     و به تو..."

                                                                                                     شاملو

درود بر همه ی دوستان عزیزم ... به دلیل کاهش فعالیت تصمیم گرفتم در آینده ای نه چندان دور جبران کنم(نه اینکه قبلن زیاد بود!!!)

چند روز پیش در حال مرتب کردن اتاقم بودم که  به تعدادی یادداشت قدیمی برخورد کردم، از جمله  عاشقانه هایی رو که پاییز 87  شروع به نوشتن کردم و نا تمام موندن. بد نیست تعدادیش رو براتون بزارم....

(1)

درخت نر ریشه هایش را در آب گذاشته بود برای تازه شدن.

درخت ماده مدام از لبخندهای تصنعیش پرده بر می داشت.

درخت نر نمی خواست چیزی را ببیند.

(2)

درخت نر در موسیقی باد می رقصید...

چه کسی می فهمد که پرواز نُت از درون درخت ماده است.

(3)

اطمینان دارم درخت نر از چیزی می ترسد! لعنت به این غرور مردانه!

(4)

شخصی برایم روایت می کرد،درخت ماده را در خواب دیده و از او پرسیده بود چرا نمی خندد؟

من امروز مدام پلک هایم می پرید.

شخصی برایم روایت می کرد،در خواب صدای قه قه های درخت نر را شنیده بود...

من امروز مدام پلک هایم می پرید.

(5)

درخت ماده سکوت بس است!

مرگ در پایان جاده خمیازه می کشد

و انسان

این موجود رخوت انگیز قرن هاست تابوتش را به دوش می کشد.

(6)

کلید و قفل ساخت بشرند! نه به قفلی که بر گلو پنجه انداخته اعتباریست و کلیدی که صندوقچه ی اسرارت را باز کند.

(7)

درخت ماده به آسمان نگاه کن که ستارگان چگونه نور را از تو دزدیده اند و به دور ماه حجله بسته اند.